Connect with us

Κείμενα

Η κρίση του κοροναϊού δείχνει ότι χρειαζόμαστε ένα εντελώς νέο οικονομικό σύστημα

Non Paper

Published

on

Η κρίση του κοροναϊού δείχνει ότι χρειαζόμαστε ένα εντελώς νέο οικονομικό σύστημα (Photo: The Independent)

Του Paul Mason*
Πηγή κειμένου: New Statesman
Μετάφραση/Επιμέλεια: Σωτήρης Ζιώμας

«Θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί», λέει ο υπουργός. Δυστυχώς, ο Ρίσι Σουνάκ δεν έχει ό,τι χρειάζεται – ή τουλάχιστον όχι ακόμη. Διότι η κρίση του κοροναϊού πρόκειται να συνθλίψει την ανάπτυξη – τόσο εδώ όσο και σε ολόκληρη την υφήλιο – με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο από οτιδήποτε έχουμε βιώσει.

Και αυτό που χρειάζεται ο Σουνάκ είναι μία αντικαπιταλιστική φαντασία. Ως απάντηση σε αυτή την κρίση η κυβέρνηση δεν έχει να κάνει τίποτα λιγότερο από το να πάρει τον έλεγχο της οικονομίας. Αλλά δεν ξέρει πώς να το κάνει. Δεν είναι απλά ζήτημα έλλειψης παιδείας και εμπειρίας στη διαχείριση κρίσεων⸱ είναι ζήτημα ιδεολογίας.

Ας συνοψίσουμε τα μέτρα που πάρθηκαν από το Υπουργείο Οικονομικών και την Τράπεζα της Αγγλίας μέχρι στιγμής. Στον προϋπολογισμό (11 Μαρτίου), ο Σουνάκ υποσχέθηκε 12 δισ. λίρες για την αντιμετώπιση της «προσωρινής αναστάτωσης» από τον ιό, χρησιμοποιώντας κυρίως μειώσεις στα επιχειρηματικά επιτόκια, επιχορηγήσεις σε μικρές εταιρείες και ένα πρόγραμμα 2 δισ. λιρών για καλύτερη πρόσβαση στο επίδομα ασθενείας. Την ίδια στιγμή, η Τράπεζα έκοψε τα επιτόκια στο 0,25% (από το 0,75%) και εξουσιοδότησε τις εμπορικές τράπεζες να κάνουν χρήση 190 δισ. λιρών από τα χρήματα που είχαν αναγκαστεί να κρατήσουν ως απόθεμα για δανειοδότηση των επιχειρήσεων.

Στις 17 Μαρτίου, ύστερα από δύο βδομάδες δισταγμού και καθυστέρησης, το Υπουργείο Οικονομικών πήγε ακόμα παραπέρα. Θα εγγυηθεί επιδοτούμενα δάνεια ύψους 330 δισ. λιρών σε μεγάλες επιχειρήσεις, μία κίνηση σχεδιασμένη να αποσυμφορήσει το τραπζεικό σύστημα, το οποίο με τη σειρά του θα προσφέρει δισεκατομμύρια σε επιδοτούμενα δάνεια για τις μικρές επιχειρήσεις.

Αλλά δεν υπήρξε καμία κίνηση να αυξηθεί το επίδομα ασθενείας, τίποτα για να βοηθήσει τους ανθρώπους που δεν μπορούν να πληρώσουν το νοίκι, και τίποτα σημαντικό για τους δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους στις παμπ, τα εστιατόρια, και τη βιομηχανία του θεάματος που απολύονται. Ο Σουνάκ υπαινίχθηκε πιο μεγάλη «δημοσιονομική δράση» προκειμένου να κρατήσει τους ανθρώπους στη δουλειά, προσθέτοντας ότι δεν ήθελε να προσπαθήσει να εφεύρει κάτι καινούργιο, επειδή πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τους υφιστάμενους μηχανισμούς για να κινηθούμε γρήγορα.

Και αυτό είναι το πρόβλημα. Οι υφιστάμενοι μηχανισμοί δεν θα λειτουργήσουν διότι αυτή δεν είναι μία φυσιολογική κρίση. Ο Σουνάκ, όπως ο υπουργός Άλισταρ Ντάρλινγκ το 2008, εξακολουθεί να λέει ότι «η οικονομία θα ανακάμψει» γιατί είναι κατά βάση υγιής. Κι έτσι σκέφτονται οι περισσότεροι άνθρωποι τους κραδασμούς που έχούμε βιώσει σε όλη μας τη ζωή. Για τον καθημερινό άνθρωπο φαίνεται σαν να υπήρχε μία «πραγματική οικονομία» των σουπερμάρκετ, των καφέ μπαρ, των νοσοκομείων και των πανεπιστημίων – και πάνω απ΄αυτή μία μετά βίας χειροπιαστή χρηματοπιστωτική οικονομία προορισμένη για την αντιμετώπιση των κινδύνων και τη δημιουργία μεγάλων κερδών για τους πλουσίους, η οποία ενίοτε πάει στραβά.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης του 2008 φάνηκε σαν αυτή η οικονομική «στέγη» να κατέρρευσε στο κτίριο που την στήριζε, αλλά το κτίριο – μολονότι υπέστη ζημιά – παρέμεινε σταθερό και η στέγη ανακατασκευάστηκε. Το πρόβλημα είναι, με την ίδια αναλογία, ότι αυτή τη φορά δεν καταρρέει η στέγη, καταρρέουν τα θεμέλια.

Ο καπιταλισμός, όπως όλα τα προηγούμενα οικονομικά συστήματα, χτίστηκε πάνω στην εργασία των ανθρώπων. Είμαστε υποχρεωμένοι να σηκωνόμαστε από το κρεβάτι, να στριμωχνόμαστε στα μέσα μεταφοράς, να υπακούμε στις οδηγίες των διευθυντών και στην πειθαρχία του ρολογιού. Και όταν τελειώσουμε, ακόμα και όταν συνωστιζόμαστε στην παμπ, ή παίζουμε ποδόσφαιρο 5×5 ή βγαίνουμε για δείπνο, εξακολουθούμε να παράγουμε αποδόσεις σε κεφάλαιο που επενδύθηκε από κάποιον άλλο.

Ξαφνικά, ολόκληρος αυτός ο μηχανισμός καταναγκασμού, κέρδους και εκμετάλλευσης διαταράχθηκε από μία επιδημιολογική αλήθεια: για να αποφύγουμε το μαζικό θάνατο, ποσό που κυμαίνεται ανάμεσα στο ένα τέταρτο και το μισό εκατομμύριο, δεν πρέπει να πηγαίνουμε στη δουλειά, ή να χρησιμοποιούμε τα μέσα μεταφοράς, ή να πηγαίνουμε στις παμπ, τα γυμναστήρια, τα θέατρα ή τα εστιατόρια.

Και μολονότι η επιδημία θα είναι προσωρινή, οι επακόλουθες αναταραχές δεν θα είναι. Διότι το οικονομικό σύστημα δεν είναι στην πραγματικότητα μία «στέγη»: έχει μετατραπεί, στο διάστημα των 40 χρόνων, στην υποστηρικτική δομή του ίδιου του καπιταλισμού.

Κάθε πλευρά της ανθρώπινης ζωής, σε μία ανεπτυγμένη κοινωνία όπως η δική μας, έχει «τιτλοποιηθεί». Με άλλα λόγια: οι συνδρομές μέλους του γυμναστηρίου μου, οι εισπράξεις στην τοπική μου παμπ, τα κέρδη των Starbucks, τα εισιτήρια του λεωφορείου και του μετρό που πληρώνω – όλα απορροφώνται σε χρηματοπιστωτικά μέσα στα οποία ένα πολύπλοκο δίκτυο τραπεζών, κερδοσκοπικών κεφαλαίων, ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών ταμείων επενδύει προκειμένου να παράξει κέρδη.

Αν η συνδρομή του γυμναστηρίου ακυρωθεί, αν τα Starbucks σημειώσουν απώλειες, αν η παμπ κλείσει και, πάνω απ’ όλα, αν ο εργαζόμενος δεν πάει στη δουλειά του, ολόκληρο το οικονομικό σύστημα θα βρισκόταν υπό πίεση – και με μεθόδους που δεν μπορούμε να προβλέψουμε επειδή πάνω από το μισό από αυτό υπάρχει στο λεγόμενο «σκιώδες τραπεζικό σύστημα», ένα μετά βίας ρυθμιζόμενο και αδιαφανές δίκτυο που έχει συσσωρεύσει 52 τρισεκατομμύρια σε περιουσιακά στοιχεία από την κρίση του 2008. Αυτά τα «περιουσιακά στοιχεία» είναι στην πραγματικότητα απλά τα προσδοκώμενα κέρδη από όλες τις αλυσίδες εστιατορίων, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τις αεροπορικές εταιρείες κλπ – οι οποίες πρόκειται να φαλιρίσουν.

Αντιπαραβάλλοντας τους κινδύνους, τα 330 δισ. λίρες των επιδοτούμενων δανείων και τα 190 δισ. λίρες τραπεζικού κεφαλαίου δεν φαίνονται αρκετά μεγάλα. Αν, όπως ήταν αναμενόμενο, το Υπουργείο Οικονομικών προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τις απώλειες θέσεων εργασίας επεκτείνοντας την πρόσβαση στο επίδομα ανεργίας, και αυξάνοντάς το, δεν θα φαίνεται εξίσου.

Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μία μπαζούκα: και για να καταλάβουμε το απαιτούμενο μέγεθός της, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσουμε ότι όλοι οι κανόνες για τους οποίους δουλεύαμε προηγουμένως είναι μηδαμινοί και άκυροι. Η πρόβλεψη του Γραφείου Ευθύνης Προϋπολογισμού για αύξηση του ΑΕΠ από 1,1% φέτος στο 1,8% την επόμενη χρονιά είναι πρόποση. Η ιδέα ότι ο δανεισμός θα απογειωθεί στα 66,7 δισ. λίρες είναι επίσης αυτή την στιγμή μία ανοησία. Αντί να πέσει κατά πέντε μονάδες από το 80,6% του ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος είναι πολύ πιθανό να αυξηθεί, όσο το ΑΕΠ σημειώνει πτώση.

Και το πρόβλημα είναι ότι η υφιστάμενη οικονομία δεν ήταν «υγιής»: η ανάπτυξη από το 2008 τροφοδοτήθηκε από το δανεισμό – από επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κράτη – και από τη δημιουργία 20 τρισ. δολαρίων δωρεάν χρήματος από τις κεντρικές τράπεζες.

Αυτό που χρειαζόμαστε, τόσο στη σωματική μάχη να σταματήσουμε τον ιό όσο και στην οικονομική μάχη να σταματήσουμε την οικονομική μόλυνση, είναι αυτό ακριβώς που οι διαδοχικές κυβερνήσεις κατέστρεψαν και αποκήρυξαν: ένα σχέδιο. Ο Κιρ Στάρμερ προτείνει ότι η μάχη ενάντια στον ιό πρέπει να είναι ενεργά συντονισμένη με τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας. Ξέρετε τι είναι αυτή; Όχι, γιατί είναι μία αδρανής υπηρεσία της κυβέρνησης στην εποχή της ελεύθερης αγοράς, όταν όλα τα προβλήματα υποτίθεται ότι είναι ελεγχόμενα από τους μηχανισμούς της αγοράς, ή δια μέσου των μικροαλλαγών της κυβέρνησης. Αλλά ο Στάρμερ έχει δίκιο: πρέπει να ενεργοποιήσουμε τους μηχανισμούς του κράτους, απλά όπως έχουν κάνει άλλες χώρες, όπου είναι απαραίτητο να προστάξουμε – όχι να ζητήσουμε – αλλαγή συμπεριφορικότητας.

Με τους ζωτικά αναγκαίους αναπνευστήρες, για παράδειγμα, η κυβέρνηση πρέπει να ανακαλέσει τα πνευματικά δικαιώματα ιδιοκτησίας των κατασκευάστριων εταιρειών, να κάνει τα προσχέδια ελεύθερα στη χρήση , και να απαιτήσει από αυτό που απέμεινε από την ελαφρά μεταποιητική βιομηχανία να τα πραγματοποιήσει, όπως σε καιρό πολέμου.

Όσον αφορά το οικονομικό πακέτο διάσωσης, κάνοντας «ό,τι χρειαστεί», σημαίνει να δανείζεσαι όσο χρειαστεί, και αν είναι απαραίτητο, η Τράπεζα της Αγγλίας να τυπώσει χρήμα για να αγοράσει ολόκληρη την ποσότητα των χρεών της κυβέρνησης, των τραπεζών, των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.

Αυτό θα άφηνε το εθνικό χρέος σε ποσοστό άνω του 100% του ΑΕΠ και η νομισματοποίηση αυτού του χρέους από την Τράπεζα θα κινδύνευε παραδοσιακά να πυροδοτήσει μία σειρά εκροών στερλινών και κεφαλαίων. Αν συμβεί αυτό, τότε, όπως σε περιόδους πολέμου, δεν υπάρχει άλλη παραδοασική θεραπεία – capital controls.

Είτε μας αρέσει είτε όχι, θα καταλήξουμε σε μία βαριά -υποστηριζόμενη από το κράτος- οικονομία, με την κυβέρνηση να κατευθύνει τον ιδιωτικό τομέα και να εγγυάται σε όλους ότι έχουν αρκετό καιρό για να τα βγάλουν πέρα: όσο πιο γρήγορα το αποδεχτούμε, και μία γενιά νεοφιλελεύθερα εκπαιδευμένων πολιτικών μάθει πως να εκτελεί αυτόν το ρόλο, τόσο το καλύτερο.

Το κοινωνικό κόστος για όλο αυτό που θα πρέπει να υποστούμε πρέπει να είναι διττό: οι ενέργειες που θα παρθούν πρέπει να είναι παγκόσμιες και πρέπει να διανείμουν εκ νέου τον πλούτο και την εξουσία προς τα κάτων, όχι προς τα πάνω. Όταν ανακαλυφθεί το εμβόλιο για τον κοροναϊό, αυτό πρέπει να είναι δωρεάν και να παραχθεί γενικά, με τους ηλικιωμένους, τις έγκυες γυναίκες και άλλες ομάδες υψηλού κινδύνου να είναι στην πρώτη σειρά, και οι ιδιωτικές κλινικές της Χάρλεϊ Στρητ στην ίδια σειρά όπως και οι υπόλοιποι από εμάς.

Αφότου τελειώσει αυτό, θα είναι αδύνατο για τον καπιταλισμό να επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα. Γιατί αυτό δεν είναι κάποιο «εξωγενές σοκ» – σαν έναν αστεροϊδή που χτυπά ένα διαφορετικό αθώο πλανήτη. Διαδοχικοί ζωονοσογόνοι ιοί έχουν προκληθεί κατά τη διάρκεια της ιλιγγιώδους και -προσβεβλημένης από τη φτώχεια- αστικοποίησης του Παγκόσμιου Νότου, και από την αποψίλωση και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

Το γεγονός ότι αυτοί οι ιοί πλήττουν αργότερα κοινωνίες με φτωχά συστήματα δημόσιας υγείας, ανθυγιεινή και γεμάτη κόσμο στέγαση, που δεν ενδιαφέρει τις ελίτ, και πληθυσμούς που υποφέρουν μαζικά από «συννοσηρότητες» όπως το άσθμα, την καρδιακή πάθηση και το διαβήτη Τύπου 2, δεν είναι ομοίως ένα ατυχές γεγονός. Είναι προϊόν ενός οικονομικού συστήματος που λέγεται καπιταλισμός.

Είναι άλλο πράγμα να διασώσουμε τις αεροπορικές εταιρείες – και πρέπει να το κάνουμε μέσω μερικής εθνικοποίησης. Αλλά όταν τελειώσει, ποιος πιστεύετε ότι θα αγοράσει τις μετοχές των αεροπορικών εταιρειών, αν δεν πραγματοποιηθεί μία μαζική αλλαγή στα πρότυπα της δημόσιας υγείας, τόσο εδώ όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο;

Μετά τη Μαύρη Πανώλη που εξάλειψε το ένα τρίτο του ευρωπαϊκού πληθυσμού τον 14ο αιώνα, το οικονομικό σύστημα της φεουδαρχίας ήταν καταδικασμένο. Ο Σάμιουελ Κλάιν Κον στο λογαριασμό του για τις επαναστάσεις που ακολούθησαν (Lust for Liberty) περιγράφει μία κίνηση από μία «απόλυτη απελπισία και φόβο σε μία νέα αυτοπεποίθηση από πλευράς αγροτών, τεχνιτών και εργατών που θα μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο, τροποποιώντας ουσιαστικά τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες των ζωών τους».

Δεν θα αντιμετωπίσουμε μία φυσική καταστροφή του μεγέθους των 1340s – αλλά η πολύπλοκη και χρηματιστικοποιημένη οικονομία μας είναι αρκετά ικανή να προκαλέσει μία οικονομική καταστροφή σε μας. Σε απάντηση, χρειαζόμαστε ένα νέο οικονομικό σύστημα, το οποίο να έχει την ευημερία των λαών και τη δημόσια υγεία ως την κύρια προτεραιότητά του, και να σταθεροποιεί τη σχέση μας με τον πλανήτη. Το καθήκον της αριστεράς είναι να το φανταστεί, και μετά να το πραγματοποιήσει.

*Ο Paul Mason είναι συνεργαζόμενος αρθρογράφος του New Statesman, συγγραφέας και σκηνοθέτης. Ως οικονομικός συντάκτης στο Newsnight, μετέπειτα Channel 4 News, κάλυψε την παγκόσμια οικονομική κρίση, την Αραβική Άνοιξη, το Occupy movement και τον Πόλεμο στη Γάζα.

Ελλάδα

Σεμινάρια της Πρεσβείας των ΗΠΑ για «υπεύθυνη δημοσιογραφία» και αποθέωση της κυβερνητικής πολιτικής

Non Paper

Published

on

Την ώρα που η κυβέρνηση αποφασίζει να διαθέσει άλλα 9 εκατομμύρια ευρώ στα ΜΜΕ στο πλαίσιο της «εκστρατείας ενημέρωσης» για την πανδημία, διαμορφώνοντας πλέον τη συνολική δαπάνη στα 20 εκατομμύρια ευρώ, τα δημοσιογραφικά επιτελεία θα έχουν ένα λόγο παραπάνω να προβαίνουν σε διθυραμβικά σχόλια για τη διαχείριση της κρίσης από την ελληνική κυβέρνηση.

Όπως επισημαίνει σε πρόσφατο δημοσίευμά του ο «Ριζοσπάστης», η Πρεσβεία των ΗΠΑ οργάνωσε διαδικτυακό σεμινάριο για την εκπαίδευση των δημοσιογράφων με σκοπό την άσκηση «υπεύθυνης δημοσιογραφίας» που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αποσιώπηση θεμάτων που ενοχλούν, την «εξύψωση του ηθικού» καθώς επίσης και την επιδοκιμασία της κυβερνητικής πολιτικής.

Αναλυτικότερα το ρεπορτάζ αναφέρει:

Στις «προτεραιότητες» που επιβάλλεται να τηρούν οι δημοσιογράφοι αυτήν την περίοδο αναφέρθηκε ο Αμερικανός ειδικός σε θέματα επικοινωνίας και δημόσιας υγείας, Νταν Ρουτζ, μιλώντας τις προάλλες σε διαδικτυακό σεμινάριο, που οργανώθηκε με τη συμμετοχή της πρεσβείας των ΗΠΑ, με θέμα «Δημόσια επικοινωνία και ψηφιακή ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια πανδημίας».

Απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους και υπεύθυνους επικοινωνίας διαφόρων οργανισμών, τους προέτρεψε να ασκήσουν «υπεύθυνη δημοσιογραφία» και, μεταξύ άλλων, να φτιάξουν ένα «πάρκινγκ» με θέματα, τα οποία «μπορούν να αποσιωπηθούν με ασφάλεια για αργότερα που θα έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου». Ολως «τυχαίως», έφερε ως παράδειγμα τα θέματα που αφορούν τη λογοδοσία των υπευθύνων και των αρχών σχετικά με τη διαχείριση της πανδημίας! Ακόμα παραπέρα, ζήτησε από τους δημοσιογράφους να συμβάλουν στην «εξύψωση του ηθικού» και τους …ενθάρρυνε να αποθεώσουν την κυβερνητική πολιτική, λέγοντας ότι «οι ελληνικές αρχές πρέπει να επιδοκιμαστούν για τη διαχείριση της πανδημίας».

Τα σεμινάρια συνεχίζονται και τις επόμενες μέρες, προφανώς με τις ίδιες «λαμπρές» συμβουλές και υποδείξεις προς τα επιτελεία της ενημέρωσης στην Ελλάδα. Δεν ξέρουμε αν στο τέλος θα μοιραστούν και τίτλοι σπουδών… Μπορούμε όμως με βεβαιότητα να πούμε ότι στα θρανία κάθονται «οι πιο καλοί οι μαθητές», αν κρίνουμε από τον τρόπο που προβάλλεται η κυβερνητική διαχείριση της πανδημίας, σε αντίθεση με το «θάψιμο» που τρώνε οι διαμαρτυρίες και οι πρωτοβουλίες διεκδίκησης των υγειονομικών και των άλλων εργαζομένων.

Continue Reading

Κείμενα

Πόσα χρήματα δίνουν οι ΗΠΑ στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και ποιος ο αντίκτυπος της διακοπής χρηματοδότησής του από τον Τραμπ;

Non Paper

Published

on

Photo: NBC

Της Pien Huang*
Πηγή κειμένου: NPR
Μετάφραση/Επιμέλεια: Σωτήρης Ζιώμας

Ο πρόεδρος Τραμπ λέει ότι σταματά τη χρηματοδότηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας από τις ΗΠΑ για 60 με 90 ημέρες καθώς η κυβέρνησή του επανεξετάζει τους χειρισμούς της ομάδας στην επιδημία του κοροναϊού. Έκανε την ανακοίνωσή του στη συνέντευξη Τύπου την Τρίτη, λέγοντας ότι θέλει να αναστείλει τις συνδρομές των ΗΠΑ «καθώς διεξάγεται μια επανεξέταση προκειμένου να αξιολογηθεί ο ρόλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας στην πολύ κακή διαχείριση και συγκάλυψη της εξάπλωσης του κοροναϊού».

Ο Τραμπ ανέφερε ότι ο ΠΟΥ καθυστέρησε να απαντήσει στην κρίση και πως ο οργανισμός είναι «κινεζο-κεντρικός».

«Λυπούμαστε για την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντχάνομ Γκεμπρεγέσους σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη. «Ο ΠΟΥ επανεξετάζει τον αντίκτυπο της δουλειάς μας από κάθε απόσυρση της χρηματοδότησης των ΗΠΑ, και θα εργαστεί με τους συνεργάτες μας προκειμένου να καλύψει κάθε οικονομικό κενό που αντιμετωπίζουμε και να εξασφαλίσουμε ότι η δουλειά μας συνεχίζεται αδιάκοπα».

Πόσα χρήματα συνεισφέρουν οι ΗΠΑ στον προϋπολογισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας; Και πώς αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει το έργο του ΠΟΥ;


Ποια είναι η αποστολή του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας;


Ο οργανισμός, που ιδρύθηκε το 1948, περιγράφει τον εαυτό ως «την κατευθυντήρια και συντονιστική αρχή στην παγκόσμια υγεία εντός του συστήματος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών». Συντονίζει δραστηριότητες και παρέχει καθοδήγηση για τα 194 κράτη μέλη του και τα δύο συνδεδεμένα μέλη του (Πουέρτο Ρίκο και Τοκελάου).

Οι δραστηριότητες κυμαίνονται από την προώθηση του εμβολίου κατά της πολιομυελίτιδας μέχρι την υποστήριξη της παιδικής διατροφής προκειμένου να διαδραματίσουν έναν ηγετικό ρόλο στην περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για την υγεία.

«Θα υπάρχουν οδηγίες για το είδος των απαραίτητων φαρμάκων που πρέπει να υπάρχουν, το είδος των απαραίτητων διαγνωστικών εξετάσεων που πρέπει να υπάρχουν, ποια μπορεί να είναι τα προγράμματα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν σε σχέση με τον ιό HIV σε διαφορετικές χώρες, λαμβάνοντας υπόψιν τους διαθέσιμους πόρους», λέει ο Ριφάτ Ατούν, καθηγητής παγκόσμιων συστημάτων υγείας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. «Οι χώρες δεν υποχρεώνονται νομικά να ακολουθήσουν αυτές τις οδηγίες, αλλά πολλές το πράττουν σε σχέση με τις επιδημίες».

Ο οργανισμός ανακήρυξε την έξαρση του κοροναϊού μια «έκτακτη ανάγκη διεθνούς ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία» και έχει δώσει τεχνικές οδηγίες για τους εργαζόμενους στο χώρο της υγείας για το πώς να ενδιαφερθούν για τους ασθενείς του COVID-19 σε ιατρικό περιβάλλον και οδηγίες στον κόσμο για το πώς να προστατεύσει τον εαυτό του.


Πόσο μεγάλος είναι ο προϋπολογισμός του ΠΟΥ;


Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας λειτουργεί με ένα διετή κύκλο προϋπολογισμού. Για το 2020 και το 2021, ο προϋπολογισμός του για την εκτέλεση των προγραμμάτων του είναι 4,8 δισ. δολάρια, ή 2,4 δισ. δολάρια το χρόνο.

«Ο ΠΟΥ έχει έναν προϋπολογισμό κοντά στο μέγεθος ενός τεράστιου αμερικανικού νοσοκομείου. Είναι περίπου το ένα τέταρτο του προϋπολογισμού των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ», λέει ο Λόρενς Γκόστιν, καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο του Τζώρτζταουν και διευθυντής του Συνεργαζόμενου Κέντρου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το Εθνικό και Διεθνές Υγειονομικό Δίκαιο, που είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός ο οποίος συνεργάζεται με τον ΠΟΥ.

(Ένα επιπλέον δισεκατομμύριο για αυτόν τον τρέχοντα κύκλο προϋπολογισμού συμπεριλαμβανόταν στις εκτιμήσεις προϋπολογισμού του ΠΟΥ το Μάιο του 2019 ως ένα μερίδιο για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης).


Από πού προέρχονται τα κεφάλαια;


Οι ετήσιες δωρεές από τα κράτη μέλη του αποτελούν το 51% του προϋπολογισμού του ΠΟΥ, σύμφωνα με ανακοίνωσή του από τον κύκλο προϋπολογισμού του 2018-2019.

Αυτές οι συνεισφορές κατηγοριοποιούνται σε δύο κατηγορίες: βεβαιώσεις τελών (δηλ. συνδρομές μελών) και εθελοντικές συνεισφορές.

«Τα βεβαιωμένα χρήματα είναι σαν επιχειρησιακή υποστήριξη», λέει η Τζένιφερ Κέιτς, διευθύντρια της παγκόσμιας πολιτικής για την υγεία και τον ιό HIV στο Ίδρυμα Οικογένειας Κάιζερ. «Ιδού λοιπόν τα χρήματα. Μπορείτε να καταλάβετε τι να κάνετε με αυτά».

Οι κορυφαίοι χρηματοδότες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το περασμένο έτος (Photo: Stephanie Adeline/NPR)

Κάθε κράτος μέλος πληρώνει τέλη αξιολόγησης με βάση την περιουσία και τον πληθυσμό της χώρας.

Ακόμη, οι χώρες κάνουν επιπλέον εθελοντικές συνεισφορές, όπως κάνουν τα Ηνωμένα Έθνη, φιλανθρωπικά ιδρύματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις. Οι δωρητές συνηθώς προορίζουν αυτά τα λεφτά για συγκεκριμένους σκοπούς. Η μεγαλύτερη κατανομή από τις εθελοντικές συνεισφορές πηγαίνει στην πολιομυελίτιδα, που έχει προϋπολογισμό 863 εκ. δολαρίων για το 2020-2021. «Αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός καθοδηγείται κατά κύριο λόγο από πολλές εξωτερικές επιρροές των δωρητών όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να προϋπολογιστεί», λέει η Κέιτς.

Σταδιακά, λέει η Κέιτς, οι εθελοντικές συνεισφορές έχουν αρχίσει να κυριαρχούν στον προϋπολογισμό του ΠΟΥ.

Για τον προϋπολογισμό 2020-2021, 957 εκατομμύρια δολάρια προέρχονται από βεβαιώσεις τελών και 4,9 δισεκατομμύρια δολάρια πρόερχονται από εθελοντικές συνεισφορές.


Πόσα χρήματα συνεισφέρει η αμερικανική κυβέρνηση;


«ΟΙ ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός ενιαίας κυβέρνησης στον κόσμο», λέει ο Γκόστιν, «επομένως ο ΠΟΥ βασίζεται πάρα πολύ στις συνεισφορές των ΗΠΑ».

Για το διετή κύκλο του 2018 και 2019, οι αμερικανικές συνεισφορές αντιστοιχούσαν περίπου στο 20% του συνολικού προϋπολογισμού του ΠΟΥ.

Τα χρήματα έρχονται σε δύο ροές. Η αμερικανική συνεισφορά στη δεξαμενή των βεβαιωμένων τελών είναι 237 εκατομμύρια δολάρια. Αυτό είναι το 22% των συνολικών τελών, το μεγαλύτερο ποσοστό από κάθε έθνος. Συγκρτικά, η Κίνα συνεισφέρει το 12% αυτής της δεξαμενής χρημάτων, και κάποιες χώρες με χαμηλό εισόδημα πληρώνουν το 0,1%.

Επιπλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύτηκαν για περισσότερα από 656 εκ. δολάρια για συγκεκριμένα προγράμματα, σύμφωνα με την πύλη προϋπολογισμού προγράμματος του ΠΟΥ. Αυτές οι εθελοντικές συνεισφορές προορίζονταν για προγράμματα συμπεριλαμβανομένων της εξάλειψης της πολιομυελίτιδας, των υπηρεσιών υγείας και διατροφής, των ασθενειών που μπορούν να προληφθούν από εμβόλια, της φυματίωσης, του HIV — και για την πρόληψη και τον έλεγχο των εξάρσεων.

Τα 10 προγράμματα του ΠΟΥ που έλαβαν τα περισσότερα χρήματα από τις ΗΠΑ (Photo: Stephanie Adeline/NPR)

Στο πρόσφατο παρελθόν, οι ΗΠΑ έχουν δώσει επίσης τα περισσότερα χρήματα σε εθελοντικές συνεισφορές.

Αλλά από τις 31 Μαρτίου, οι ΗΠΑ είναι πίσω ως προς την αποπληρωμή των τελών. Αυτή την στιγμή χρωστάει 198,3 εκ. δολάρια σε συνδρομές μελών, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων οφειλών από προηγούμενους κύκλους, σύμφωνα με το αντίγραφο κίνησης τραπεζικού λογαριασμού του ΠΟΥ — μια λίστα με την κατάσταση πληρωμής κάθε χώρας.


Τι σημαίνει το πάγωμα της αμερικανικής χρηματοδότησης;


Δεν υπάρχει πλέον αξιόπιστη απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Στη συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ είπε ότι η επανεξέταση θα έπαιρνε 60 με 90 ημέρες και πως μια «πολύ εξονυχιστική έρευνα» βρίσκεται σε εξέλιξη. Ωστόσο, δεν έχουν δημοσιευθεί λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσης της αναστολής χρηματοδότησης.

Και είναι ασαφές αν ο πρόεδρος έχει την εξουσιοδότηση να σταματήσει μονομερώς τη χρηματοδότηση για ένα διεθνή οργανισμό όπως ο ΠΟΥ.

«Εάν τα χρήματα έχουν ήδη δεσμευτεί και ήδη δοθεί, τότε είναι πιθανόν να μην μπορεί να τα πάρει», λέει ο Γκόστιν, αλλά ο πρόεδρος θα μπορούσε να παρακρατήσει εκκρεμείς οφειλές ή να δώσει εντολή σε οργανισμούς όπως ο Οργανισμός Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) να περιορίσει τη συνεργασία του με τον ΠΟΥ.

«Πολλά από τα εθελοντικά χρήματα παρέχονται στα επίπεδα οργανισμών», λέει η Κέιτς, οπότε είναι πιθανόν ο πρόεδρος να μπορούσε να απαιτήσει τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ να σταματήσουν να παρέχουν χρήματα στον ΠΟΥ για εργασία έργου.

*Η Pien Huang είναι ανταποκρίτρια για θέματα παγκόσμιας υγείας στο NPR.

Continue Reading

Κείμενα

Οι γιατροί της Κούβας ήταν πάντα τόσο αλληλέγγυοι όσο δεν ήταν ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση

Avatar

Published

on

Του Σωτήρη Ζιώμα

Την ώρα που η πανδημία του κοροναϊού ξεσκεπάζει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο την αποτυχία του φιλελεύθερου καπιταλισμού να παράσχει δημόσια συστήματα υγείας που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών σε παγκόσμιο επίπεδο, αρκετά είναι τα δημοσιεύματα στον ελληνικό έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο που επιχειρούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις ανθρωπιστικές αποστολές των γιατρών της Κούβας στις χώρες του εξωτερικού.

Κοινή συνισταμένη όλων αυτών των άρθρων είναι πως οι κουβανοί γιατροί δεν προσφέρουν τις υπηρεσίες τους προς τους υπόλοιπους λαούς αφιλοκερδώς και με αίσθημα αλληλεγγύης, αλλά αναγκάζονται να εργάζονται ως «έμμισθοι σκλάβοι» του κράτους με σκοπό να παρουσιάσουν το «καλό πρόσωπο της χώρας» στο πλαίσιο της λεγόμενης «ιατρικής διπλωματίας» που είχε εισαγάγει στην Κούβα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 ο Φιντέλ Κάστρο.

Κι ενώ μέσα στον ορυμαγδό των θεωριών συνωμοσίας που κατακλύζουν το διαδίκτυο θα περιμέναμε τέτοιου είδους αναλύσεις να προέρχονται από περιθωριακές φωνές που συνδέουν τον κοροναϊό με το δίκτυο 5G και τα εμβόλια με το θάνατο, παρατηρούμε πως οι έρευνες αυτές δεν προέρχονται από ιστοσελίδες που έχουν ως κύρια ενασχόλησή τους τη συνωμοσιολογία, αλλά από μέσα ενημέρωσης που έχουν χτίσει εδώ και χρόνια ένα σοβαρό και ποιοτικό προφίλ.

Την αρχή έκανε πριν από μερικές βδομάδες (28/3) ο δημοσιογράφος και αρχισυντάκτης των Ελληνικών Hoaxes, Δημήτρης Αλικάκος, όταν σε ανάρτησή του στο Facebook χαρακτήριζε την εξαγωγή γιατρών από την Κούβα «εθνική μπίζνα», παραλληλίζοντάς τους χυδαία με «ενοικιαζόμενο προσωπικό». Μάλιστα, με μια μπόλικη δόση ειρωνείας και κυνισμού, ανέφερε πως η Κούβα στέλνει γιατρούς στη Βενεζουέλα προκειμένου να πληρωθεί «σε είδος», δηλαδή πετρέλαιο, αγνοώντας σκόπιμα το γεγονός ότι και οι δύο χώρες προσπαθούν να αναπτύξουν τους διεθνιστικούς δεσμούς τους επειδή βρίσκονται υπό καθεστώς αμερικανικού εμπάργκο.

Επιπλέον, για να ενισχύσει το αφήγημα πως «η κυβέρνηση της Κούβας παρακρατεί ένα μεγάλο μέρος του μισθού των γιατρών και των νοσηλευτών», ο κ. Αλικάκος δεν δίστασε να επικαλεστεί ως πηγή το «Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor» («Γραφείο Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας») το οποίο πρόσκειται στο αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Στην ουσία δηλαδή, καταφερόταν εναντίον του θύματος, υιοθετώντας ως θέσφατο τους ισχυρισμούς του θύτη.

Και φυσικά, καμία αναφορά στις ανιδιοτελείς αποστολές κουβανών γιατρών από το 1998 στο πλαίσιο του «Ολοκληρωμένου Προγράμματος Υγείας» (Programa Integral de Salud) για τη Λατινική Αμερική, τις χώρες της Καραϊβικής και την Αφρική.

Την σκυτάλη στην αποδόμηση του ανθρωπιστικής βοήθειας των γιατρών της Κούβας πήρε λίγες μέρες αργότερα (7/4) η εφημερίδα «Καθημερινή». Στο ρεπορτάζ της Μαρίας Αθανασίου με τίτλο «Ήρωες ή μισθοφόροι;», όπου η δημοσιογράφος αναρωτιέται εάν η βοήθεια του «άγνωστου» κουβανικού «στρατού με τις λευκές ρόμπες» πρόκειται για «ανιδιοτελή ανθρωπιστική προσφορά, ιατρική διπλωματία ή επικερδείς μπίζνες με αντικείμενο τον ανθρώπινο πόνο», επαναλαμβάνεται -μεταξύ άλλων- η ίδια επιχειρηματολογία περί «νοικιαζόμενου προσωπικού» στη Βενεζουέλα με αντάλλαγμα βαρέλια πετρελαίου, ενώ γίνεται μνεία και στις δηλώσεις του προέδρου της Βραζιλίας, Ζαΐχ Μπολσονάρου, ο οποίος χαρακτήριζε τους 8.000 κουβανούς γιατρούς που εργάζονταν στη χώρα του «σκλάβους της Κούβας» που «θρέφουν την κουβανική δικτατορία» και αποδίδουν το 75% του μισθού τους στα κρατικά ταμεία του νησιού.

Την περασμένη Δευτέρα (13/4) όμως, κυκλοφόρησε και μια ακόμη έρευνα, αυτή τη φορά από την αξιόλογη ερευνητική ιστοσελίδα «Inside Story». Στο εκτενές άρθρο του Βασίλη Σταματίου με τίτλο «Πόσο φιλάνθρωποι είναι στην πραγματικότητα οι γιατροί της Κούβας;», επιχειρείται η πλήρης απομυθοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και ένδειξης αλληλεγγύης των γιατρών της Κούβας, κατά τα πρότυπα Αλικάκου, με την αιτιολογία πως «πρόκειται απλώς για μια εξαιρετικά επικερδή μπίζνα».

Μολονότι η έρευνα αποτελείται συνολικά περίπου από 3.000 λέξεις, ο αρθρογράφος θεώρησε μάλλον σωστό να αγνοήσει επιδεικτικά σημαντικές πτυχές του ζητήματος που θίγει. Έτσι λοιπόν, δεν αφιέρωσε ούτε μία γραμμή για το 55ετές εμπάργκο των ΗΠΑ εναντίον της Κούβας στα τρόφιμα και τα φάρμακα που επιβλήθηκε κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, τις δραματικές επιπτώσεις του στην εξέλιξη της οικονομίας του νησιού, τις συνολικά 638 απόπειρες δολοφονίας του Φιντέλ Κάστρο από τη CIA, ή το γεγονός ότι παρά τον πολυετή εμπορικό και οικονομικό αποκλεισμό, το σύστημα υγείας της Κούβας συνιστά διεθνές πρότυπο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Αντ’ αυτού, αναφέρει την Κούβα ως χώρα του «Τρίτου Κόσμου», μολονότι ο όρος αυτός σήμερα θεωρείται από την ακαδημαϊκή κοινότητα οπισθοδρομικός και ανακριβής που παραπέμπει σε αποικιοκρατικές αντιλήψεις, αφήνοντας αναπάντητους τους λόγους της «οικονομικής ανέχειας της χώρας».

Όσο κουραστικό κι αν ακούγεται, κάθε συζήτηση που αφορά την φτώχεια στην Κούβα θα πρέπει να ξεκινά και να τελειώνει με την αναφορά στο μισό αιώνα του παράνομου αμερικανικού εμπάργκο, κι αυτό γιατί πολύ απλά η πιο συχνή απάντηση που δίνεται από το σύνολο των δυτικών μέσων ενημέρωσης στο ερώτημα «Ποιος φταίει τελικά για τη φτώχεια στην Κούβα;», είναι ότι φταίει ο «σοσιαλισμός», θέση που προφανώς ενστερνίζεται και ο αρθρογράφος της έρευνας.

Θα μπορούσαμε να αναλύαμε για ώρες κάθε προβληματικό σημείο του κειμένου, όπως για παράδειγμα την παραπομπή του συντάκτη στην έκδοση «Americas Quarterly», η οποία κυκλοφορεί από την επιχειρηματική ένωση «Council of the Americas (AS/COA) που ίδρυσε το 1963 -κατ’ εντολή του Τζον Κένεντι- ο μεγαλοτραπεζίτης, Ντέιβιντ Ροκφέλερ, με σκοπό να πολεμήσει τον Φιντέλ Κάστρο, ή τη «σφοδρή κριτική» που είχε υποστεί από την αντιπολίτευση της Βενεζουέλας η συμφωνία Κούβας-Βενεζουέλας για την ανταλλαγή γιατρών με πετρέλαιο. Όμως, αφενός η πρώτη πηγή έχει κατηγορηθεί αρκετές φορές για μεροληψία υπέρ του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, και αφετέρου η αντιπολίτευση που παραθέτει ο αρθρογράφος δεν είναι άλλη από το «στρατόπεδο» του πραξικοπηματία Γκουαϊδό.

Τους τελευταίους μήνες, η Κούβα έχει στείλει περισσότερους από 900 γιατρούς και νοσηλευτές σε 17 χώρες του κόσμου προκειμένου να προσφέρουν την απαραίτητη βοήθεια στη μάχη κατά της πανδημίας του κοροναϊού μεταξύ αυτών η Ιταλία, η Ανδόρα, η Νικαράγουα, η Αϊτή, η Τζαμάικα κ.α.

Επομένως, στη συγκεκριμένη περίοδο που διανύουμε, η συντονισμένη προσπάθεια αποδόμησης της έμπρακτης αλληλεγγύης των γιατρών της Κούβας ως δήθεν «επικερδούς μπίζνας», την στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει απεμπολήσει και το τελευταίο ψήγμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, μάλλον κρύβει ιδεοληπτικές εμμονές απέναντι σε έναν περήφανο λαό που, παρά τις αντιξοότητες, στέκεται όρθιος στα πόδια του.

Continue Reading

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Trending

Copyright © 2020 Non Paper. All rights reserved.