Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; Blogger_Importer has a deprecated constructor in /home/u143949093/domains/nonpaper.com.gr/public_html/wp-content/plugins/blogger-importer/blogger-importer.php on line 44

Deprecated: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; WP_Taxonomy_Converter has a deprecated constructor in /home/u143949093/domains/nonpaper.com.gr/public_html/wp-content/plugins/taxonomy-converter/taxonomy-converter.php on line 30
Γεώργιος Σουρής: Ο σύγχρονος «Αριστοφάνης» — Non Paper
Notice: Trying to get property 'display_name' of non-object in /home/u143949093/domains/nonpaper.com.gr/public_html/wp-content/plugins/wordpress-seo/frontend/schema/class-schema-person.php on line 152

Notice: Trying to get property 'user_email' of non-object in /home/u143949093/domains/nonpaper.com.gr/public_html/wp-content/plugins/wordpress-seo/frontend/schema/class-schema-person.php on line 230

Notice: Trying to get property 'display_name' of non-object in /home/u143949093/domains/nonpaper.com.gr/public_html/wp-content/plugins/wordpress-seo/frontend/schema/class-schema-person.php on line 236
Connect with us

Pop Culture

Γεώργιος Σουρής: Ο σύγχρονος «Αριστοφάνης»

Avatar

Published

on

Γεώργιος Σουρής: Ο σύγχρονος «Αριστοφάνης»
Σαν σήμερα, 2 Φεβρουαρίου 1853, γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου ο μεγαλύτερος σατιρικός ποιητής που γέννησε ποτέ η νεότερη Ελλάδα.


Ο Γεώργιος Σουρής καταγόταν από εύπορη οικογένεια και από μικρός «προαλειφόταν» για παπάς λόγω της επιθυμίας του πατέρα του. Όταν όμως ο έμπορος πατέρας του χρεοκόπησε, στάλθηκε στη Ρωσία για να δουλέψει στο κατάστημα ενός θείου του ως έμπορος σιτηρών.

Πολυγραφότατος καθώς ήταν, αποφάσισε να γυρίσει πίσω στην Αθήνα και να γραφτεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ωστόσο, απορρίφθηκε στις εξετάσεις από τον καθηγητή της Μετρικής -για πολλούς Λατινικά- Δημήτρη Σεμτέλο, και δεν κατάφερε να πάρει το πτυχίο του, γεγονός που τον ώθησε στο να τον «εκδικηθεί» ποιητικά:


Προς τούτοις θα γνωρίζετε, πως σ’ άλλας περιστάσεις
εις τον Σεμτέλον έδωσα σπουδαίας εξετάσεις
και απερρίφθην παμψηφεί μετά πολλών επαίνων

γενόμενος υπόδειγμα των εξεταζομένων. «Αυτοβιογραφία», Εφημερίδα Εστία, 1887


Μοιραία λοιπόν, στράφηκε στη σατιρική δημοσιογραφία με τους πρώτους του στίχους να δημοσιεύονται στα περιοδικά «Ασμοδαίος» των Εμμανουήλ Ροΐδη και Θέμου Άννινου, «Μη Χάνεσαι» του Βλάση Γαβριηλίδη και «Ραμπαγάς» των Βλάση Γαβριηλίδη και Κλεάνθη Τριαντάφυλλου.

Σε ηλικία 30 ετών, το 1883, άρχισε να εκδίδει τον «Ρωμηό», μία έμμετρη εβδομαδιαία σατιρική εφημερίδα. Στα ποιήματά του, σατίριζε την επικαιρότητα καυτηριάζοντας περισσότερο τους τραπεζίτες, τους πολιτικούς, και γενικότερα τα κακώς κείμενα της εποχής:


Εχθές που ήταν Πρωταπριλιά,
αποφασίσαν κι οι Τραπεζίτες,
να μη φτωχαίνουν τον κόσμο πλια
και ούτε να ‘χουν κρυφούς μεσίτες
κι απ’ τα καλά των και τους παράδες

να πάρουν μέρος κι οι φουκαράδες. «Πρωταπριλιά», Εφημερίδα Ρωμηός, τεύχος 1ο


Ο «Ρωμηός» κυκλοφόρησε για 36 χρόνια μέχρι το 1918 σε συνολικά 1.444 τεύχη, και ο Σουρής προτάθηκε πέντε φορές για το Νόμπελ Λογοτεχνίας ενώ χαρακτηρίστηκε ως «Σύγχρονος Αριστοφάνης» επειδή μετέφρασε αριστοτεχνικά την κωμωδία «Νεφέλες». Απέκτησε πέντε παιδιά, με τη γυναίκα του, Μαρία Κωνσταντινίδου, να λέει πως έχει έξι λόγω της παιδικότητας και του αυθορμητισμού που εξέπεμπε ο Σουρής.

Το καλοκαίρι του 1919 τον κατέβαλε η γρίπη και στις 26 Αυγούστου πέθανε στο εξοχικό του στο Νέο Φάληρο.

Παρακάτω, παραθέτουμε μερικά από τα πιο γλαφυρά του ποιήματα που είναι πιο επίκαιρα και διαχρονικά από ποτέ:

«Αρχηγοί»:

Μας λείπει ένας αρχηγός;… πενήντα ξεφυτρώνουν,
το ένα κόμμα χάνεται;… θα έβγουν άλλα δέκα·
όλοι για το αξίωμα του αρχηγού μαλλόνουν,
κι’ ίσως αργότερα μας βγη ‘ς τη μέση και γυναίκα.
Αλλά κι’ εγώ ο αφανής των Αθηνών πολίτης

ελπίζω πως καμιά φορά θα γίνω Κυβερνήτης.


«Ένα μυρωδάτο ποίημα»:

Μόνο σκατά φυτρώνουνε στον τόπο αυτόν τον άγονο
κι όλοι χεσμένοι είμαστε, σκατάδες στο τετράγωνο.
Μας έρχεται κάθε σκατάς, θαρρούμε πως σωθήκαμε,
μα μόλις φεύγει βλέπομε πως αποσκατωθήκαμε
.


«Ο Ρωμηός»:

Την φίλη μας Ευρώπη με πέντε φασκελώνω,
απάνω στο τραπέζι τον γρόθο μου κτυπώ…
Εχύθη ο καφές μου, τα ρούχα μου λερώνω,

και όσες βλαστήμιες ξέρω αρχίζω να τις πω.


«Επίγραμμα»:

Ο Έλλην δύο δίκαια
ασκεί φιλελευθέρως:
Ουρείν τε και συνέρχεσθαι
εις όποιο θέλει μέρος.


«Οι φόροι»:

Βάλετε φόρους βάλετε εις την πτωχήν μας ράχη,
ποτίστε με το αίμα μας την άρρωστη πατρίδα
σεις το κρασί και τον καπνό που πίνετε μονάχοι
κι εμείς να σας κοιτάζομε με μάτι σαν γαρίδα
Βαριά φορολογήστε και το νερό που τρέχει
Βάλετε φόρους, βάλετε, η πλάτη μας αντέχει.

«Δυστυχία σου Ελλάς»:

Ποιος είδε κράτος λιγοστό,
σ’ όλη τη γη μοναδικό,
εκατό να εξοδεύει
και πενήντα να μαζεύει;
Να τρέφει όλους τους αργούς,
να ‘χει επτά Πρωθυπουργούς,
ταμείο δίχως χρήματα
και δόξης τόσα μνήματα;
[…]
Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς!

Ω Ελλάς, ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα;

(Με πληροφορίες από: Μηχανή του Χρόνου, Roadhouse)

Pop Culture

«Κυρά Κατίνα»: Ένα τραγούδι-γροθιά στο ρατσισμό και την υποκρισία

Avatar

Published

on

By

Εδώ και λίγες βδομάδες έχει κυκλοφορήσει ένα νέο τραγούδι που κάνει θραύση στα social media. Πρόκειται για το «Κυρά Κατίνα», ένα αμιγώς πολιτικό κομμάτι που πάει κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Το τραγούδι μιλά για ένα από τα ζητήματα που μονοπωλούν σήμερα το ενδιαφέρον της πολιτικής ατζέντας και κοινωνικής πραγματικότητας, το προσφυγικό.

Ο συνθέτης και στιχουργός του, Δημήτρης Μητσοτάκης (από τους Ενδελέχεια), σε συνεργασία με το εναλλακτικό θρακιώτικο συγκρότημα, Θραξ Πανκc, καυτηριάζει τον εκφασισμό της κοινωνίας, «τα βάζει» με το σύγχρονο πουριτανισμό και ξεσκεπάζει εύστοχα τον φαρισαϊσμό της μέσης θρησκευόμενης Ελληνίδας -την οποία συμβολίζει η «Κυρα Κατίνα»- που διακατέχεται από επιλεκτική ευαισθησία και «αγαπά αλλήλους», μόνο όταν εκείνοι τυγχάνει να έχουν την ίδια εθνικότητα ή να ασπάζονται την ίδια θρησκεία με αυτήν.

Η «Κυρά Κατίνα», ως ιδεατό πρόσωπο, αντικατοπτρίζει συνολικά τον νοικοκυραίο της διπλανής πόρτας και αποτελεί τη θηλυκή εκδοχή του «κυρ Παντελή» που είχε ενσαρκώσει μουσικά ο Πάνος Τζαβέλας. Μια εκδοχή που έκτοτε, εξελίχθηκε σε μία βαθύτατα αντιδραστική έννοια και κατέστη συνώνυμη του φιλάργυρου, του υποκριτή και του μισάνθρωπου.

Κυρά Κατίνα σπλαχνική που κάνεις το σταυρό σου
μόλις μπανίσεις εκκλησιά και λες στον διπλανό σου
γι’ αυτούς τους μαύρους κι άραχλους που βρόμισαν τη χώρα
και έχουν κλέψει τις δουλειές που να τους πνίξει μπόρα.
Κυρά Κατίνα σπλαχνική που βρίζεις κάθε ξένο
στη λαϊκή, στην αγορά, στο τρόλεϊ, στο τρένο
λησμόνησες τον μπάρμπα σου που σέρνονταν στις τρύπες
στου ορυχείου τις στοές, στων καραβιών τις πίπες.
Πού είναι τα καμάρια σου, ο Γιώργος κι η Μαρία;
Ο γιος σου πήγε Καναδά κι η κόρη Αυστραλία
και σου ‘ρχονται τα δάκρυα και σου χαλούν τη μάσκα
όταν σου λένε: “δεν θα ‘ρθω μανούλα μου, το Πάσχα”.
Κυρά Κατίνα σπλαχνική που ξέρεις κάθε άγιο
κάνε και μία προσευχή για ‘κείνο το ναυάγιο
που είχε μέσα το παιδί, τη μάνα, τον πατέρα
και μόλις έπιασαν στεριά τους έριξαν μια σφαίρα.
Κυρά Κατίνα μου πιστή που αγαπάς αλλήλους
και περιτριγυρίζεσαι απ΄ του Αδόλφου φίλους
το αίμα είν’ στα χέρια σου, τα λόγια σου πιστόλι
κανένανε δεν σκότωσες μα έχουν πεθάνει όλοι.
Πού είναι τα καμάρια σου, ο Γιάννης κι η Ελένη;
Στα ξένα βρωμοέλληνες και στην Ελλάδα ξένοι
κι αφού μιλάς με τον Θεό, για ‘κείνα προσευχήσου
γιατί στην άλλη τη φουρνιά θα ‘ναι και το παιδί σου.

Continue Reading

Pop Culture

5 τραγούδια «ωδή» στη βλασφημία

Avatar

Published

on

By

5 τραγούδια «ωδή» στη βλασφημία

Κατά την ιουδαιοχριστιανική παράδοση, η απαγόρευση της βλασφημίας αποτελούσε συστατικό στοιχείο της πίστης και συνδεόταν αρχικά με την υποταγή στην κοσμική εξουσία: «Το Θεό δεν πρέπει να τον βλαστημάς, ούτε κανέναν άρχοντα του λαού σου να βρίζεις» (Έξοδος, 22, 27).

Όσο για την τιμωρία της βλασφημίας, αυτή έπρεπε να είναι αμείλικτη: «Αυτός που θα βλαστημήσει το όνομα του Κυρίου, πρέπει οπωσδήποτε να θανατωθεί· ολόκληρη η κοινότητα θα τον λιθοβολήσει» (Λευιτικόν, 24, 16).

Στο θέμα της βλασφημίας, την εβραϊκή παράδοση ακολούθησε όμως και ο Χριστιανισμός. Ενδεικτικά αναφέρουμε: «Όποιος πιστέψει και βαφτιστεί, θα σωθεί. Όποιος δεν πιστέψει θα καταδικαστεί». (Μαρκ. 16, 16). «Φύγετε από μπροστά μου καταραμένοι. Πηγαίνετε στην αιώνια φωτιά που έχει ετοιμαστεί για το διάβολο και τους δικούς του» (Ματθ. 25, 41).

Στην Ελλάδα, το νομοθετικό πλαίσιο για τη δίωξη της βλασφημίας έχει τις ρίζες του στη δικτατορία του Μεταξά, η οποία μέσω ενός εκκλησιαστικού λόμπι, αντέγραψε το νομικό πολιτισμό του φασίστα Μουσολίνι.

Έπειτα λοιπόν από τις αντιδράσεις που προκάλεσε η επαναφορά της διάταξης για τη βλασφημία στο νέο Ποινικό Κώδικα από τον υπ. Δικαιοσύνης, Κώστα Τσιάρα, ο οποίος μέσα σε ένα 24ωρο ανακοίνωσε άρον άρον την απόσυρσή της, ετοιμάσαμε μία λίστα με τα 5 πιο «βλάσφημα» τραγούδια που, υπό τις τωρινές συνθήκες, οι «εν δυνάμει» δημιουργοί τους ενδεχομένως να τιμωρούνταν με την ποινή φυλάκισης έως και 2 ετών για «κακόβουλη βλασφημία».

John Lennon  God

«Ο Θεός είναι μία έννοια, με την οποία μετράμε τον πόνο μας», μας τραγουδά στην μετά-Beatles εποχή ο Τζον Λένον. Το «God», μολονότι απορρίπτει σχεδόν κάθε θρησκευτικό ή μη κίνημα που επηρέασε τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων και οδήγησε ακόμη και στο θάνατο, δεν συνιστά τόσο μία ευθεία άρνηση συγκεκριμένων θεοτήτων και μορφών θρησκευτικής πίστης, όσο ολόκληρης της ιδέας οποιασδήποτε λατρείας.

Οι «αιρετικοί» στίχοι του Λένον σε συνδυασμό με τη δήλωσή του στην εφημερίδα «The Evening Standard» το Μάρτιο του 1966 ότι οι Beatles ήταν «πιο δημοφιλείς απ’ τον Ιησού», αποτέλεσαν την αιτία της δολοφονίας του την 8η Δεκεμβρίου 1980, όταν ο μέχρι πρότινος θαυμαστής του συγκροτήματος, Μαρκ Ντέιβιντ Τσάπμαν, τον πυροβόλησε πισώπλατα 5 φορές έξω από την κατοικία του στην Ντακότα, χαρακτηρίζοντας κυνικά την πράξη του «θέλημα Θεού».

Στο «God», ο Λένον καταλήγει λέγοντας πως η μοναδική του πίστη βρίσκεται μονάχα σε εκείνον και τη σύντροφό του, Γιόκο Όνο. Όμως, η μεγαλύτερη ίσως «ιεροσυλία» που διαπράττει στο τραγούδι το θρυλικό μέλος των «Σκαθαριών» δεν είναι το γεγονός ότι δεν πιστεύει στον Ιησού αλλά ότι τελικά δεν πιστεύει στους ίδιους τους Beatles.

Το τραγούδι κυκλοφόρησε το 1970 στο πρώτο solo άλμπουμ του με τίτλο «John Lennon/Plastic Ono Band».

I don’t believe in Bible
I don’t believe in tarot
I don’t believe in Hitler
I don’t believe in Jesus

The Damned – Anti-Pope

Την πλήρη απαξίωσή της στον Πάπα και εν γένει τη θρησκεία, εκφράζει η λονδρέζικη punk rock μπάντα, The Damned. Με μία έντονα περιπαιχτική διάθεση, ο τραγουδιστής του συγκροτήματος, Dave Vanian, αφού εξηγεί πως «επιστρέφει στην εκκλησία, όπως όταν ήταν 8 ετών, όχι για να προσευχηθεί αλλά για να κλέψει το δίσκο», τονίζει πως «μια συγκέντρωση πιστών τα σαββατοκύριακα δεν θα αλλάξει τη συμπεριφορά τους».

Το «Anti-Pope» αποτελεί ένα τραγούδι-καταγγελία του εμπορίου ελπίδας που πραγματοποιείται στις εκκλησίες και σατιρίζει τα κακώς κείμενα της Καθολικής Εκκλησίας, παρουσιάζοντας τους εφημέριους ως «τραβεστί με φετίχ στα σκοινιά και τις ρόμπες», ενώ σε ένα άλλο σημείο ο τραγουδιστής των The Damned υποστηρίζει ότι «η θρησκεία δεν σημαίνει τίποτα» γιατί «απλά είναι ένας άλλος τρόπος να είσαι δεξιός» («Religion doesn’t mean a thing/ it’s just another way of being right wing»).

Το κομμάτι κυκλοφόρησε το 1979 στο τρίτο τους άλμπουμ «Machine Gun Etiquette».

I’m going back to church tonight
Just like back when I was eight
But I don’t mean to pray
I’m going to nick a collection plate

Depeche Mode – Blasphemous Rumours

Ένα αμφιλεγόμενο τραγούδι που παραλίγο να απαγορευτεί από το BBC. Το «Blasphemous Rumours» αφηγείται δύο ιστορίες ενός 16χρονου κοριτσιού, που για πολλούς φαν αποδόθηκαν στην αυτοκτονία της αδελφής του τραγουδιστή των Depeche Mode, Μάρτιν Γκορ, παρά το γεγονός ότι το ιδρυτικό μέλος της μπάντας διέψευσε αυτές τις φήμες.

Μία αποτυχημένη απόπειρα αυτοκτονίας του κοριτσιού, την οδήγησε στο να στραφεί πνευματικά στον Ιησού Χριστό. Όμως δύο χρόνια αργότερα, το ίδιο κορίτσι, ενώ είχε όλη τη ζωή μπροστά του, βρήκε ένα φρικτό θάνατο σε τροχαίο δυστύχημα. Για το συγκρότημα, αυτό δεν ήταν παρά μία τραγική ειρωνεία, την οποία ένας Θεός της αγάπης δεν θα επέτρεπε ποτέ να συμβεί.

Οι «λίστες των προσευχών», τις οποίες ο Μάρτιν Γκορ και ο Ντέιβ Γκάχαν παρακολούθησαν στις εκκλησιαστικές λειτουργίες, ήταν εκείνες που τους ενέπνευσαν να γράψουν αυτό το τραγούδι, με τα δύο μέλη των Depeche Mode να συμφωνούν πως επρόκειτο για μία «παράξενη» και «παράλογη» διαδικασία.

Το «Blasphemous Rumours» κυκλοφόρησε το 1984 στο τέταρτο άλμπουμ τους με τίτλο «Some Great Reward».

I don’t want to start any blasphemous rumours
But I think that God’s got a sick sense of humour
And when I die, I expect to find him laughing

XTC – Dear God

Ίσως το πιο ρομαντικά «βλάσφημο» τραγούδι της λίστας. Το κομμάτι ξεκινά με τη φωνή ενός αθώου μικρού παιδιού, το οποίο ελπίζει ο Θεός να έλαβε το γράμμα του. Μάλιστα, στην σαρκαστική επιστολή του, δεν προσεύχεται προκειμένου να μειωθεί η τιμή της μπύρας (!) αλλά για να γίνει αυτός ο κόσμος καλύτερος, χωρίς πείνα, φτώχεια και δυστυχία.

Έχοντας πια μεγαλώσει, και αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι προβληματισμοί του δεν εισακούσθησαν ποτέ, ο Άντι Πάτριτζ των XTC νιώθει σαν να ενοχλεί πλέον το Θεό με τις προσευχές του, αφού Εκείνος έχει μάλλον σημαντικότερα πράγματα να κάνει από το να αλλάξει την ανθρωπότητα που υποφέρει, ενώ παρακάτω δεν διστάζει να εκφράσει τη «βλασφημία» του λέγοντας σε έντονο ύφος πως «ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, είναι απλά μια ανίερη απάτη κάποιου».

Το «Dear God» κυκλοφόρησε το 1986, αρχικά ως single, και αργότερα συμπεριλήφθηκε στο άλμπουμ «Skylarking».

Dear God, sorry to disturb you but…
I feel that I should be heard loud and clear
We all need a big reduction in amount of tears

Nine Inch Nails – Heresy

Με τη νιτσεϊκή φράση «Ο Θεός πέθανε» («God is Dead») που ο γερμανός φιλόσοφος προαναγγέλλει ποιητικά στο «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» (1884) και την αποδίδει ως φιλοσοφικό απόφθεγμα στο έργο του «O Αντίχριστος» (1888), το αμερικανικό industrial rock συγκρότημα προσπαθεί να μας πείσει ότι δεν υπάρχει Θεός για να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματά μας.

«Έκλεισε τα μάτια του γιατί φοβάται να δει», μας τραγουδούν στην αρχή του κομματιού «Heresy», υποστηρίζοντας ότι ακόμη κι ο ίδιος ο Θεός αποτελεί στην ουσία μια «αίρεση». Όπως ο Άντι Πάτριτζ των XTC, έτσι και ο Τρεντ Ρέζνορ των Nine Inch Nails, αδυνατεί να πιστέψει σε ένα Θεό που επιτρέπει να υπάρχει παγκόσμια αδικία και δεν μπορεί να ανεχθεί όλες τις κτηνωδίες που διαπράττονται στο όνομά του.

Το καλύτερο όμως, ο Ρέζνορ το αφήνει για το τέλος: «Αν υπάρχει κόλαση, θα σας δω εκεί», αναφέρει, ξεσκεπάζοντας με αυτό τον τρόπο την υποκρισία των πιστών που προσεύχονται και υποσχόμενος ότι στο τέλος θα τους δει στην κόλαση να καίγονται για τα ψέματά τους.

Το τραγούδι κυκλοφόρησε το 1994 στο δεύτερο στούντιο άλμπουμ τους, με τίτλο «The Downward Spiral».

His perfect kingdom of killing, suffering and pain
Demands devotion atrocities done in his name
God is dead and no one cares
If there is a hell I’ll see you there

(Με πληροφορίες από: Treble, Genius, Spin, Ιός, Μηχανή του Χρόνου)

Continue Reading

Pop Culture

Τζόκερ: Ο μανιακός δολοφόνος του νεοφιλελευθερισμού

Avatar

Published

on

By

Joker: Ο μανιακός δολοφόνος του νεοφιλελευθερισμού

Η πολιτική επέστρεψε ξανά στις κινηματογραφικές αίθουσες. Σε μια εποχή όπου οι τύχες ολόκληρου του πλανήτη καθορίζονται από μία δράκα επικίνδυνων ηγετών που αψηφούν την κοινή λογική και προβάλλουν ως μονόδρομο την υποταγή των λαών στους κανόνες της αγοράς, το αριστούργημα του Τοντ Φίλιπς μας υπενθυμίζει πως στη Γκόθαμ Σίτι, ο πραγματικός κακός στις ιστορίες του Μπάτμαν δεν είναι ο ψυχοπαθής Τζόκερ αλλά το κυρίαρχο οικονομικό δόγμα του καπιταλισμού, ο νεοφιλελευθερισμός.

Ο Τζόκερ, κατά κόσμον Άρθουρ Φλεκ, είναι ένας παιδικά κακοποιημένος και ψυχικά διαταραγμένος μεσήλικας που ζει μοναχικά με τη μητέρα του σε ένα φτωχικό διαμέρισμα και εργάζεται περιστασιακά ως κλόουν, ενώ παράλληλα προσπαθεί να κάνει καριέρα ως stand up κωμικός. Η ψυχική του ασθένεια όμως, του στερεί τη δυνατότητα να αναπτύξει μία φυσιολογική κοινωνική ζωή, με αποτέλεσμα να κλείνεται ολοένα και περισσότερο στον εαυτό του, αδυνατώντας να βρει διέξοδο στα διαρκώς οξυνόμενα προβλήματά του.

Ενώ λοιπόν ο Άρθουρ δεν καλείται να αντιμετωπίσει εξαρχής κάποιον συγκεκριμένο αντίπαλο, γίνεται καθημερινά αποδέκτης μιας σειράς αρνητικών βιωμάτων που θα τον εξαναγκάσουν να μετατραπεί σε έναν αδίστακτο δολοφόνο.

Αρκετοί αναλυτές στάθηκαν μονάχα στα προσωπικά χαρακτηριστικά του ήρωα, προκειμένου να ερμηνεύσουν την περιθωριοποίησή του, την κοινωνική του απόρριψη, το επαγγελματικό του αδιέξοδο, και τις βίαιες εξάρσεις του. Ωστόσο, αυτή η ψυχιατρική προσέγγιση δεν αποτελεί παρά μία επιδερμική ανάγνωση της ταινίας που αγνοεί την πιο ουσιαστική της σκηνή, η οποία συνιστά το σημείο-κλειδί στην υπόθεση: είναι εκείνη η στιγμή που η μαύρη κοινωνική λειτουργός του αμερικανικού Δημοσίου, με την οποία ο Άρθουρ έκανε συνεδρίες, του ανακοινώνει ότι κόβονται τα δημόσια προγράμματα ψυχικής υγείας, χάρη στα οποία λάμβανε τα φάρμακά του και μπορούσε να επισκέπτεται γιατρούς.

Ανθρώπους σαν κι εσένα σας έχουν χεσμένους, Άρθουρ, όπως έχουν χεσμένους ανθρώπους σαν κι εμένα. Debra Kane (κοινωνική λειτουργός)

Photo: Warner Bros Montage

Αυτός είναι ο βασικός λόγος που ο απολιτίκ ήρωας, Άρθουρ Φλεκ, εξεγείρεται ενάντια σε ένα ολόκληρο κοινωνικοπολιτικό σύστημα και παίρνει το νόμο στα χέρια του, κινητοποιώντας όλα τα εξαθλιωμένα στοιχεία της πόλης τα οποία φορούν τη μάσκα του κλόουν για να επιζήσουν.

Είναι το ολοένα συρρικνούμενο κράτος πρόνοιας που παύει να παρέχει υποστήριξη στους ψυχικά ασθενείς, η ξετσιπωσιά των καλοπληρωμένων «αρπακτικών» της Wall Street που επιτίθενται σεξιστικά σε μία μοναχική επιβάτη του μετρό και δεν διστάζουν αργότερα να αντιμετωπίσουν τον Τζόκερ ως «σκουπίδι», ο λυσσαλέος ανταγωνισμός των «συναδέλφων» που εκδηλώνεται με υποκρισία και άκρατο αμοραλισμό, η τρομοκρατία των δελτίων ειδήσεων που περιφρονούν τους απεργούς καθαριότητας και η διπροσωπία των τηλεαστέρων-«δολοφόνων χαρακτήρα» που κερδίζουν το χειροκρότημα των θεατών κατόπιν παραγγελίας.

Είναι ακόμη η τρομακτική αντίθεση πλούτου – φτώχειας με τους πένητες συνταξιούχους από τη μία, να φυτοζωούν δίπλα στους εγκαταλελειμμένους δρόμους της πόλης, ελπίζοντας στην ανάδειξη ενός πολιτικού «μεσσία»-μεγιστάνα, και τον δισεκατομμυριούχο υποψήφιο δήμαρχο της Γκόθαμ, Τόμας Γουέιν, από την άλλη, να κατοικεί φρουρούμενος στο παλάτι του και να απολαμβάνει μαζί με την πολιτική ελίτ παραστάσεις σε μια κατάμεστη αίθουσα συναυλιών.

Ελπίζω ο θάνατός μου να βγάζει πιο πολύ νόμισμα από τη ζωή μου. Joker

Ο Ρήγκαν είναι ο πραγματικός εχθρός του Τζόκερ

Ο σκηνοθέτης δεν τοποθετεί χρονικά τυχαία την ταινία στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Είναι η εποχή της ανόδου του νεοφιλελευθερισμού στις ΗΠΑ, όταν εγκαταλείφθηκαν και οι τελευταίες προσπάθειες συγκρότησης ενός στοιχειώδους κράτους πρόνοιας.

Επί διακυβέρνησης του συντηρητικού και πιο νεοφιλελεύθερου πρόεδρου στην ιστορία των ΗΠΑ, Ρόναλντ Ρήγκαν, τα δημόσια προγράμματα ψυχικής υγείας περικόπηκαν κατά 25%, οδηγώντας στο δρόμο χιλιάδες ανθρώπους που έβρισκαν προστασία σε κρατικές δομές. Την ίδια στιγμή, ο Ρήγκαν δημιουργούσε τη βιομηχανία ιδιωτικών σωφρονιστικών ιδρυμάτων, με αποτέλεσμα τη δεκαετία 1985-1995 ο πληθυσμός των κρατουμένων που βρίσκονταν στις φυλακές να αυξηθεί από τους 740.000 στους 1,6 εκατομμύρια κρατουμένους, γεγονός που απέφερε τεράστια κέρδη στο ιδιωτικό κεφάλαιο.

Με τη σύμπλευση ακόμη των ακραίων στοιχείων των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Ρήγκαν προέβη στη συρρίκνωση των πολιτικών δικαιωμάτων και τη διάλυση του κράτους πρόνοιας, προκειμένου η κοινότητα των μαύρων να μην ευνοείται πια από αυτές τις πολιτικές. Λίγους μήνες μάλιστα μετά την εκλογή του στην προεδρία, αντιδρώντας στην απεργία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, ο Ρήγκαν απέλυσε 11.400 εργαζομένους με το επιχείρημα ότι «απώλεσαν τις θέσεις εργασίας τους».

Οι νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές του Ρήγκαν, γνωστές και ως «Reaganomics», μολονότι είχαν σκοπό τη μείωση του κράτους και την παροχή κινήτρων στον ιδιωτικό τομέα, σχεδόν τριπλασίασαν το ομοσπονδιακό δημόσιο χρέος εκτοξεύοντάς το από τα 738 δισ. δολάρια στα 2,1 τρισ. δολάρια.

Photo: BBC

Μία από τις δικαιολογημένες ενστάσεις των κριτικών, είναι πως η ταινία του Τοντ Φίλιπς δεν κατάφερε να διαφοροποιηθεί από τα χολιγουντιανά κλισέ που θέλουν τις εξεγέρσεις να πραγματοποιούνται από τον όχλο και όχι από κινήματα με σαφή πολιτικό, ιδεολογικό και ταξικό προσανατολισμό.

Παρόλ’ αυτά, ακόμη κι αν το τέλος της ταινίας μοιάζει με μία αποθέωση της κυριαρχίας του χάους, ο Φίλιπς κατορθώνει μέσα από τον «Τζόκερ» να φέρει στις κινηματογραφικές οθόνες μία πολιτική και καλλιτεχνική επανάσταση, αντιστρέφοντας τους όρους των ιστοριών του Μπάτμαν.

Αφενός πολιτική, γιατί ο Τζόκερ μαζί με τα λούμπεν στοιχεία του αγανακτισμένου όχλου της πόλης αναγνωρίζουν τον πραγματικό εχθρό και εναντιώνονται σ’ αυτόν, και αφετέρου καλλιτεχνική, διότι χάρη στην εξαιρετική ερμηνεία του Χοακίν Φίνιξ, ο θεατής -ίσως για πρώτη φορά- «αγκαλιάζει», κατανοεί και ταυτίζεται με έναν κατά συρροή δολοφόνο, και όχι με τους «καλούς» της υπόθεσης.

Continue Reading

ΒΡΕΙΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ

Trending

Copyright © 2020 Non Paper. All rights reserved.